CIT estoński (ryczałt od dochodów spółek) to jedna z najatrakcyjniejszych form opodatkowania w Polsce, pozwalająca na odroczenie płatności podatku dochodowego do momentu faktycznej wypłaty zysku ze spółki. Choć przepisy wprowadzające tę preferencję zostały w ostatnich latach znacząco złagodzone, samo przejście na nowe zasady wymaga rygorystycznego dopełnienia formalności w urzędzie skarbowym. Przegapienie kluczowych terminów lub popełnienie błędów przy zamknięciu ksiąg rachunkowych może skutkować kwestionowaniem wyboru przez organ podatkowy i dotkliwymi zaległościami podatkowymi wraz z odsetkami. Sprawdź, jak zgłosić się do CIT estońskiego krok po kroku, jakie warunki musisz spełnić i jak przygotować firmę na tę zmianę.

Czym jest CIT estoński i dlaczego warto rozważyć przejście na ryczałt?

CIT estoński, funkcjonujący w polskim systemie prawnym pod oficjalną nazwą ryczałtu od dochodów spółek (Rozdział 6b ustawy o CIT), to alternatywny sposób opodatkowania przedsiębiorstw. W tradycyjnym modelu CIT spółka płaci podatek dochodowy od osiągniętego dochodu w ujęciu miesięcznym lub kwartalnym – niezależnie od tego, czy pieniądze zostają w firmie, czy są wypłacane właścicielom.

W CIT estońskim głównym przedmiotem opodatkowania jest zysk przeznaczony do wypłaty (np. w formie dywidendy) oraz tzw. ukryte zyski czy wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą. Co do zasady dopóki wypracowane środki reinwestujesz w rozwój biznesu i pozostają one w spółce, podatek dochodowy praktycznie w ogóle nie występuje. Ponadto efektywna stawka opodatkowania (łączny podatek spółki oraz wspólnika przy wypłacie dywidendy) jest odczuwalnie niższa niż w standardowym modelu:

• wynosi 20% dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność (10% CIT spółki + podatek wspólnika po odliczeniu),

• wynosi 25% dla pozostałych podatników (20% CIT spółki + podatek wspólnika po odliczeniu).

Warunki konieczne do spełnienia – kto może przejść na CIT estoński?

Zanim złożysz zawiadomienie w urzędzie skarbowym, musisz upewnić się, że Twoja spółka spełnia wymogi określone w art. 28j ustawy o CIT. Przejście na ryczałt od dochodów spółek nie jest dostępne dla każdego podmiotu.

Struktura właścicielska i brak udziałów w innych podmiotach

Wspólnikami spółki mogą być wyłącznie osoby fizyczne, nieposiadające praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciele (fundatorzy) lub beneficjenci fundacji, powiernictwa lub innego podmiotu o charakterze powierniczym. Co więcej, sama spółka zgłaszająca się do CIT estońskiego nie może posiadać udziałów ani akcji w kapitałach innych spółek, tytułów uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych czy praw w podmiotach nieposiadających osobowości prawnej.

Limit przychodów pasywnych i wymóg zatrudnienia

Spółka musi spełniać dwa kryteria operacyjne:

1. Struktura przychodów: Mniej niż 50% przychodów spółki (z uwzględnieniem VAT) może pochodzić z tzw. źródeł pasywnych (m.in. z odsetek, wierzytelności, praw autorskich, poręczeń czy transakcji z podmiotami powiązanymi).

2. Kryterium zatrudnienia: Spółka musi zatrudniać na podstawie umowy o pracę co najmniej 3 osoby w pełnym wymiarze czasu pracy (niebędące wspólnikami) przez okres co najmniej 300 dni w roku podatkowym. Jeżeli rok podatkowy nie obejmuje kolejnych 12 miesięcy kalendarzowych, warunek zatrudnienia powinien być spełniony przez co najmniej 82% dni przypadających w tym roku podatkowym. Spółka może również ponosić miesięczne wydatki na wynagrodzenia co najmniej trzech osób zatrudnionych na podstawie umów innych niż umowa o pracę. Łączna kwota tych wynagrodzeń musi wynosić co najmniej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Dodatkowo spółka musi być płatnikiem PIT lub składek na ubezpieczenia społeczne w związku z wypłatą tych wynagrodzeń. 

Małym podatnikom oraz podmiotom rozpoczynającym działalność przysługują preferencyjne, łagodniejsze zasady dochodzenia do pełnego limitu zatrudnienia w pierwszych latach stosowania ryczałtu.

Jak zgłosić się do CIT estońskiego - zgłoszenie ZAW-RD 

Formularz ZAW-RD (Zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek) stanowi jedyną oficjalną informację dla naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze skorzystania z opodatkowania ryczałtem.

Zgłoszenie ZAW-RD można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej (np. przez portal e-Deklaracje z podpisem kwalifikowanym reprezentanta lub pełnomocnika).

Zmiana formy opodatkowania w trakcie roku podatkowego – wymogi księgowe

Wiele firm zakłada, że przejście na CIT estoński jest możliwe wyłącznie od 1 stycznia (lub wraz z początkiem nowego roku obrotowego). Przepisy pozwalają jednak na zmianę formy opodatkowania w dowolnym momencie roku podatkowego.

Aby zgłosić się do CIT estońskiego w trakcie trwającego roku obrotowego, spółka musi:

1. Zamknąć księgi rachunkowe na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem.

2. Sporządzić sprawozdanie finansowe za ten zamknięty okres.

3. Złożyć formularz ZAW-RD w terminie do końca pierwszego miesiąca nowego, skróconego roku podatkowego.

Przyjęcie takiego rozwiązania powoduje powstanie dwóch odrębnych lat podatkowych w jednym roku kalendarzowym.

Przykład 1.

Spółka z o.o. "ABC", rozliczająca się kalendarzowo, postanawia przejść na CIT estoński od 1 września 2025 roku.

W tym celu zarząd zamyka księgi rachunkowe na dzień 31 sierpnia 2025 r. oraz sporządza sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2025 r. Pierwszym miesiącem opodatkowania ryczałtem staje się wrzesień.

Zgodnie z art. 28j ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT, spółka składa zawiadomienie ZAW-RD do urzędu skarbowego w nieprzekraczalnym terminie do 30 września 2025 roku. Nowy rok podatkowy spółki trwa od 1 września do 31 grudnia 2025 roku.

Korekta wstępna i wykaz dochodu z przekształcenia

Zgłoszenie się do ryczałtu od dochodów spółek wiąże się z koniecznością sporządzenia tzw. korekty wstępnej (informacji o różnicach w przychodach i kosztach, które wynikają z odmiennych zasad ich rozpoznawania w CIT klasycznym oraz księgowości bilansowej). Informację tę sporządza się na formularzu CIT-KW i dołącza do zeznania rocznego CIT-8 za rok poprzedzający rok wejścia w ryczałt.

Przykład 2.

Spółka "XYZ" zrealizowała w grudniu przychód w kwocie 50 000 zł, który według zasad podatkowych został zaliczony do przychodów tego miesiąca, ale według rachunkowości ujęty został jako przychód przyszłych okresów. Korekta wstępna wykazuje takie rozbieżności, aby nie doszło do podwójnego opodatkowania lub całkowitego pominięcia dochodu.

Ewentualne zobowiązanie podatkowe wynikające z korekty wstępnej wygasa w całości, jeżeli spółka stosuje opodatkowanie CIT estońskim w sposób ciągły przez okres co najmniej 4 lat podatkowych. Jest to wielka zaleta, chroniąca przedsiębiorców przed koniecznością natychmiastowego regulowania wyliczonego podatku.

Jak zgłosić się do CIT estońskiego - podsumowanie

Procedura zgłoszenia się do CIT estońskiego jest przejrzysta, ale wymaga starannego zaplanowania pod kątem formalnym i rachunkowym. Przed wyborem CIT estońskiego należy dokładnie sprawdzić strukturę udziałową spółki, źródła jej przychodów oraz spełnienie warunku zatrudnienia. Samo złożenie formularza ZAW-RD w urzędzie skarbowym musi nastąpić w nieprzekraczalnym terminie 1 miesiąca od rozpoczęcia pierwszego roku opodatkowania ryczałtem. Dbając o kompletność dokumentacji i rzetelne zamknięcie ksiąg rachunkowych, spółka może bezpiecznie zoptymalizować swoje obciążenia podatkowe i skutecznie kumulować kapitał na dalszy rozwój.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ

1. Czy nowy podmiot (nowo utworzona spółka z o.o.) może od pierwszego dnia działalności wybrać CIT estoński?

Tak. Nowo powstała spółka może wybrać opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek od pierwszego dnia funkcjonowania. W tym celu zawiadomienie ZAW-RD składa się w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego nowo utworzonego podmiotu.

2. Czy opłata za złożenie formularza ZAW-RD jest wymagana przez urząd skarbowy?

Nie, samo złożenie ZAW-RD nie podlega opłacie. Ewentualna opłata skarbowa może dotyczyć udzielenia określonego rodzaju pełnomocnictwa, dlatego należy ją ocenić zależnie od dokumentu, na podstawie którego działa pełnomocnik. 

3. Czy w CIT estońskim trzeba opłacać miesięczne zaliczki na podatek dochodowy?

Nie. W czasie stosowania ryczałtu od dochodów spółek brak jest obowiązku kalkulowania i wpłacania miesięcznych lub kwartalnych zaliczek na CIT. Podatek pojawia się wyłącznie w sytuacjach określonych w ustawie, m.in. przy wypłacie dywidendy lub wystąpieniu ukrytych zysków.

4. Czy przekroczenie progu przychodów wyklucza spółkę z CIT estońskiego?

Nie. Zlikwidowano pierwotnie obowiązujący limit przychodowy (dawne 100 mln zł). Z CIT estońskiego mogą obecnie korzystać podmioty bez względu na skalę i wysokość osiąganych przychodów rocznych, o ile spełniają pozostałe kryteria (np. struktura właścicielska i pasywna).

5. Co się stanie, jeśli spółka spóźni się ze złożeniem ZAW-RD o jeden dzień?

Złożenie formularza ZAW-RD po terminie oznacza brak możliwości skorzystania z ryczałtu od dochodów spółek w danym roku podatkowym. Urząd skarbowy uzna zgłoszenie za nieskuteczne, a spółka będzie musiała rozliczać się na zasadach ogólnych CIT aż do końca trwającego roku podatkowego.

Autor: Anna Hugiel-Lazarowicz